Gayrimenkul Terimleri Sözlüğü

Hukuki süreçlerde ve tapu işlemlerinde sıkça karşılaşılan tüm teknik terimlerin detaylı açıklamalarını aşağıda bulabilirsiniz.

GENEL & SIK KULLANILAN TERİMLER

TAKYİDAT
Bir mülkün üzerinde herhangi bir şerhin veya borcun olup olmadığını gösteren tapudan alınan bilgi veya belgedir. Mülkiyet hakkını çeşitli şekillerde sınırlar ve gayrimenkul üzerinde 3. kişiler lehine kurulmuş haklar sağlar. Takyidat Osmanlıcadan dilimize girmiş bir kelimedir.
BUSTER DÜŞME SAHASI
”Seferberlik durumunda buster düşme sahasıdır” şeklinde ağırlıklı olarak İstanbul/Boğazköy bölgesi dahilinde yer alarak 04/04/1988 tarih, 2215 yevmiye nolu beyan olarak yer almaktadır. Bu beyan 1988 yılında can güvenliği bakımından tahliye edilmesi gerekli saha olarak ilan edilmiş ve günümüzde ilgili tapu müdürlüklerince kaldırılmıştır. Geçersiz kılınmıştır.
AİLE KONUTU ŞERHİ
Aile konutu, ailenin devamlı olarak ikametine ayrılan konuttur. Medeni Kanunun 19. Maddesinde aile konutunun bulunduğu yere “yerleşim yeri” adı verilmiştir. Bir ailenin aynı zamanda birden fazla yerleşim yeri olamaz. Bir aile pek çok yerde konut sahibi olabilir, ancak bunlardan sadece birisi medeni kanunun aradığı anlamda aile konutudur.
AİLE YURDU
Bir kimsenin bir evi veya tarıma veya sanayiye elverişli taşınmazları eklentileri ile beraber ailesine tahsis ederek ailesini koruyucu bir tesis (yurt) oluşturmasıdır. Aile yurdu kurulduğu tapu kütüğünün şerhler sütununa yazılır (MK.386).
ASKERİ YASAK BÖLGE
Yurt savunması bakımından hayati önem taşıyan askeri tesis ve bölgelerin çevresinde Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen sınırlar içerisinde kalan bölgedir. 1 inci ve 2 inci askeri yasak bölgeler olmak üzere ikiye ayrılır. 1 inci derece askeri yasak bölgeler içerisindeki taşınmaz mallar kamulaştırılır. 2 inci derecedeki askeri yasak bölgelerde yabancı uyruklu kimseler taşınmaz edinemezler.
BAĞIŞLAMA VAADİ
Bağışlama vaadi ilerideki bir tarihte bir malı bağışlamayı taahhüt niteliğinde önakitdir. Noterlerce düzenlenir. İstem halinde ilgili tapu kütüğünün şerhler sütununa şerh edilmesi mümkündür.
BAĞIŞTAN RÜCU EDİLEREK TAŞINMAZIN GERİ DÖNMESİ
Rücu (vazgeçebilme) şartıyla bağış yapılması mümkündür. Rücu şartlı bağışta taşınmaz malın mülkiyeti bağışı kabul eden kimse adına tescil edilmekle beraber, şerhler sütununa rücu şartının varlığı işaret edilir. Buradaki rücu şartı sadece bir tek şart olabilir: Bağışı kabul edenin bağışlayandan önce ölmesi halinde taşınmazın bağışlayana geri döneceği şartıdır.
BİRLEŞTİRME (TEVHİT)
Birleştirme, tapu sicilinde ayrı ayrı kayıtlı birbirine bitişik birden fazla taşınmaz malın tek bir tapuya bağlanarak, tek bir parsel halini almasıdır.
CEBRİ İCRA SATIŞININ TESCİLİ
Cebri icra satışı, borçlulara ait taşınmaz malın borcu tahsil amacıyla icra müdürlüğü kanalıyla satılarak tapuya ihale alıcısı adına tescili işlemidir.
CİNS DEĞİŞİKLİĞİ
Cins değişikliği, bir taşınmaz malın cinsinin, yapısız iken yapılı veya yapılı iken yapısız hale; bağ, bahçe, tarla vb. iken arsaya; arsa veya arazi iken, bağ, bahçe ve benzeri duruma dönüştürmek için paftasında ve tapu sicilinde yapılan işlemdir.
GEÇİCİ TESCİL ŞERHİ
Bir taşınmaz malla ilgili olarak ayni bir hak iddiasında bulunanların haklarını ispat edebilmeleri için veya bir tapu işlemi yaptıracakların eksik belgeleri bulunması halinde kendilerine süre verilerek yapılan geçici bir belirtmedir.
HÜKMEN KAMULAŞTIRMA
Tebliğ edilen kamulaştırma işlemine karşı dava açılmadığı veya davanın sonuçlandığı ancak mal sahibinin tapuya gelip imza vermediği hallerde, bedelin bankaya yatırılarak mahkeme kararıyla taşınmazın idare adına tescil edilmesidir.
İNTİFA HAKKI
Bir maldan tamamıyla yararlanma, onu kullanma hakkıdır.
İZALE-İ ŞUYU SATIŞININ TESCİLİ
İzale-i şuyu, ortaklığın giderilmesi demektir. İştirak halinde veya müşterek mülkiyet esaslarına göre birden çok kimse adına kayıtlı bulunan taşınmaz malların taksimi konusunda, hissedarların anlaşamaması halinde mahkeme kararı ile taşınmaz malın ihaleyle satılması anlamına gelir.
KAT İRTİFAKI & KAT MÜLKİYETİ
Kat İrtifakı: Bir arsa üzerinde yapılmakta veya ilerde yapılacak olan yapının bağımsız bölümleri üzerinde, yapı tamamlandıktan sonra geçilecek kat mülkiyetine esas olmak üzere kurulan irtifak hakkıdır.

Kat Mülkiyeti: Yapı tamamlandıktan sonra her bağımsız bölümün ayrı mülkiyete konu olmasıdır.

KİRA ŞERHİ
Bir taşınmaz malın maliki ile kiracı arasında düzenlenmiş kira sözleşmesinin tapu kütüğünün şerhler sütununa işlenmesidir. Şerh yaptırılırsa kiracının kira hakkı güvence altında olur ve yeni malik kiracıyı kira süresi dolmadan tahliye ettiremez.
SATIŞ VAADİ
İlerideki bir tarihte bir malın satışını taahhüt niteliğinde ön akitdir. Noterlerce düzenlenir. Şerh tarihinden itibaren beş yıl geçtikten sonra üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmez. Ancak taraflar arasında on sene süreyle hüküm ve sonuç doğurmaya devam eder.
ŞUFA HAKKI
Şufa hakkı, bir taşınmaz malın satılması halinde, onu diğer alıcılara nazaran öncelikle satın alabilme hakkıdır.
İŞTİRA (ALIM) HAKKI
Bir taşınmaz malı belli bir bedelle belli bir süre içinde malikinden satın alabilmek hakkıdır. Şerh tarihinden itibaren on sene süreyle hüküm ve sonuç doğurur.
VEFA (GERİ ALIM) HAKKI
Satanın, sattığı taşınmaz malı müşteriden geri satın alma hakkını saklı tutmasıdır. Etki süresi şerh tarihinden itibaren on yıldır.
TEFERRUATIN YAZIMI İSTEMİ
Gayrimenkul maliki isterse, gayrimenkulüne tahsis ettiği menkul eşyaları teferruat olarak tapu kütüğünün beyanlar sütununa yazdırabilir. Bir şeyin teferruat olabilmesi için;

  • Menkul eşya olması,
  • Bir şeyin işletilmesine, korunmasına, yararlanmaya elverişli olması,
  • Bir şeye daimi bir şekilde tahsis edilmesi gerekir.
GEÇİT HAKKI
Başkasının arazisinden geçmek hakkıdır. Bu hak Medeni Kanunun 748. maddesine göre bir irtifak hakkı olarak tapu siciline tescil olunabilir.
İPOTEK
Doğmuş veya ileride doğması muhtemel bir borç için bir taşınmaz malın teminat gösterilmesidir.
KAYNAK HAKKI
Kaynak, kaynayan su demektir. Arazi sahibi kaynağın da sahibidir. Ancak bir kimse arazisinden kaynayan sudan başkalarının yararlanmasına irtifak hakkı şeklinde izin verebilir. Buna kaynak hakkı denir.
SÜKNA (OTURMA) HAKKI
Bir binadan veya onun bir bölümünden konut olarak yararlanma yetkisi verir. Başkasına devredilemez ve mirasçılara geçmez.
ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA AKDİ
Bir taşınmaz malın mülkiyetinin devri karşılığında bir kimsenin diğer birini ölünceye kadar bakıp görüp gözetmeyi taahhüt etmesidir. Resmi senet şeklinde yapılabilir.
SU, GAZ, ELEKTRİK VB. MECRALAR
Su, gaz, elektrik ve benzerlerinin mecraları (akımları) için irtifak hakkı tesis edilebilir. Yeraltından geçiyorsa tapuya kaydı ayni hak olarak tesisi için şarttır.
TAŞINMAZ YÜKÜ
Taşınmaz mal mükellefiyeti, borçlusuna kişisel bir borç yüklemeyen, bunun yerine taşınmazı yükümlülük altına sokan eşyaya bağlı bir borçtur.
ÜST (İNŞAAT) HAKKI
Başkasına ait bir arsanın altında veya üstünde inşaat yapmak veya mevcut inşaatı yerinde tutmak hakkını veren bir irtifak hakkıdır. Üçe ayrılır:

  • Bir arsanın üstünde inşaat yapma hakkı
  • Bir arsanın altında inşaat yapma hakkı
  • Önceden yapılmış bir inşaatı yerinde tutma hakkı
FİNANSAL KİRALAMA
Kiralayanın, kiracının talebi üzerine satın aldığı malın zilyetliğini, belli bir süre feshedilmemek şartı ile kira bedeli karşılığında kiracıya bırakmasıdır. Tapu kütüğüne şerh edilir.
SATIŞA ARZ ŞERHİ (İİK.M150/C)
İpotek borcunun ödenmemesinin sonucu ipoteğin paraya çevrilmesidir. İcra müdürü, takibin başladığını tapu sicil müdürlüğüne haber vermek ve kütüğe şerh verdirmek zorundadır.
HACİZ
Kesinleşmiş icra takibinin konusu olan bir alacağın ödenmesini sağlamak amacıyla borçluya ait mallara icra müdürlüğünün el koyması işlemidir. İcrai haciz taşınmazın devrine veya üzerinde hak kurulmasına engel değildir.
İHTİYATİ TEDBİR
Mahkeme dava konusu olan ve mülkiyeti taraflar arasında çekişmeli bulunan bir taşınmazın, dava sırasında başkasına devredilmesini (ferağdan men’ine) yasaklamak için karar verebilir. Tapuya işlendikten sonra taşınmaz satılamaz.
İHTİYATİ HACİZ
Mahkeme tarafından karar verilir. İhtiyati haczin hüküm ve sonuçları icrai hacizlerde olduğu gibidir. Taşınmazın tedavülüne (el değiştirmesine) engel değildir.

A HARFİ

ADA
Çevresi kamuya ait cadde, sokak, yol, kanal, ark, dere, göl, deniz gibi doğal ve yapay sınırlarla, kadastro çalışma alanı sınırı ile veya Devlet Demir Yolları arazisi ile çevrili parseller topluluğuna kadastro adası denir.
AHZ-U KABZA
“Bedeli tahsil etmeye” demektir. Daha çok vekaletnamelerde geçer, satış bedelini tahsil edebilmek yetkisi anlamına gelir.
AKİTLİ İŞLEMLER
Tapu sicil müdürlüğünde resmi senet düzenlenerek yapılan işlemlerdir. Satış, bağış, taksim, ipotek vb.
AKİTSİZ İŞLEMLER
Mülkiyet dışındaki kişisel hakların şerhi, terkin, düzeltme, ayırma gibi hak sahibinin tek taraflı iradesi ile resmi senet yerine Tescil İstem Belgesi düzenlenerek yapılan işlemlerdir.
ALENİYET
Açıklık. Tapu sicil bilgilerinin sadece ilgililerine açık olması ilkesi demektir.
ANA SİCİLLER
Tapu sicilinin asli unsurlarıdır: Tapu kütüğü, kat mülkiyeti kütüğü, yevmiye defteri, resmi belgeler.
APLİKASYON (YER GÖSTERME)
Kadastro paftalarındaki parsel köşe noktalarının yeniden zeminde belirtilmesidir. Parselin zemindeki sınırlarının gösterilmesidir.
APOSTİLLE
Sözleşmeye katılan ülkelerden birisinin yetkili makamı tarafından belgenin onaylandığı anlamına gelir. Bu ibare varsa konsolosluk tasdikine gerek olmadan belge Türkiye’de geçerlidir.
ARAZİ
Sınırları yeterli vasıtalarla belirlenmiş, yatay ve düşey sınırları bulunan zemin parçasıdır.
ARSA
Belediye ve mücavir alan sınırları veya köy yerleşik alanlarında yapılan planlarla iskan (yapılaşma) sahası olarak ayrılmış yerlerde bulunan arazi parçalarına arsa denir.
ARSA PAYI
Kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmuş binalarda her bir bağımsız bölüme tahsis edilmiş zemindeki (arsadaki) ortak mülkiyet payına arsa payı denir.
ASKERİ GÜVENLİK BÖLGESİ
Kamu ve özel kuruluşların çevresinde Bakanlar Kurulunca tesis edilir.
AYNİ HAKLAR
Kişilerin eşya üzerinde doğrudan doğruya hakimiyetini sağlayan ve bu nedenle herkese karşı ileri sürülebilen haklardır (Örn: Mülkiyet hakkı).
AYNİ SERMAYE TAAHHÜDÜ
Bir taşınmaz malın mülkiyetinin veya ayni bir hakkın, bir şirkete ortak olmak amacıyla devredilmesi işlemidir.
AZİL
Vekaletnamedeki vekilin veya yetki belgesindeki temsilcinin yetkisinin sona erdirilmesi, azledilmesidir.

B HARFİ

BAĞIMSIZ BÖLÜM
Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş yerlerde ana gayrimenkulün ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli olan konut, dükkan gibi bölümleridir.
BAKİYE
Kalan. Bir alacaktan geriye kalan miktar.
BAŞVURU FİŞİ
İşlem yaptırmak için tapu sicil müdürlüğüne başvuran hak sahiplerinin istemlerinin yazıya geçirildiği matbu formdur.
BEYAN
Üçüncü kişileri aydınlatmak ve uyarmak amacıyla tapu kütüğündeki özel sütununa işlenen taşınmazın hukuki durumunu gösteren belirtmelerdir.
BİLA
“siz, sız” şeklindeki olumsuzluk ekidir. Bila faiz: faizsiz, Bila bedel: bedelsiz gibi.
BİLUMUM
Bütün, tüm, tamamı.
BÜTÜNLEYİCİ PARÇA (MÜTEMMİM CÜZ)
Bir eşyayı tamamlayan ve asıl eşya zarar görmeden ondan ayrılmayan parça.

C – Ç – D HARFLERİ

CEBRİ SATIŞ & İCRA
Üzerinde haciz veya ipotek kaydı bulunan borçluya ait taşınmaz malın icra müdürlüğü kanalıyla satılarak ihale alıcısı adına tescili işlemidir. Cebri icra ise yerine getirilmeyen borcun icra aracılığı ile tahsilidir.
DAMGA VERGİSİ
488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli tabloda belirtilen tapu işlemlerinden tahsil edilen vergidir.
DEĞİŞİKLİK & DEĞİŞİKLİK İŞLEMLERİ
Tapu siciline başlangıçta doğru yazılmış bir kaydın sonradan değişen olaylar ile gerçeği yansıtır hale getirilmesidir. Ayırma, birleştirme, cins değişikliği gibi tapu fen işlemlerine değişiklik işlemleri denir.
DERECE
İpoteklerin tescil edildiği sıralama. İpoteklerin birbirine üstünlüğü derece ve sıraya göre belirlenir.
DEVLETİN SORUMLULUĞU
Medeni Kanunun 1007. maddesi uyarınca, tapu sicilinin tutulmasından kaynaklanan zararlardan kusursuz dahi olsa Devletin sorumlu olması demektir.
DEVRE MÜLK & DEVRE TATİL
Devre Mülk: Ortak maliklerin yılın belli dönemlerinde müşterek mülkiyet payına bağlı olarak yararlanmak üzere kurduğu irtifak hakkıdır.

Devre Tatil: Mülkiyet payına bağlı olmayan tatil yapma hakkıdır, ayni bir hak olmayıp şahsi bir haktır.

DÖNER SERMAYE ÜCRETİ
TKGM Döner Sermayesi İşletmesi hesabına, tapu işlemlerinden tahsil edilen ücrettir.
DÜZELTME
Tapu kütüğüne yanlış yazılmış bir kaydın belgelerine uygun olarak düzeltilmesi işlemidir.

E – F HARFLERİ

EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA REJİMİ
Eşler sözleşme ile hiçbir mal rejimini seçmemişlerse Medeni Kanun gereği eşler arasında uygulanacak yasal mal rejimidir (MK.218).
EĞİTİME KATKI PAYI
Sekiz yıllık eğitime katkı amacıyla her tapu işlemi karşılığında işlemin taraflarından alınan vergi.
EKLENTİ
Asıl şey malikinin arzusuna göre, asıl şeye özgülenen ve takma/birleştirme ile bağlı kılınan taşınır maldır. Bağımsız bölümün dışındaki kömürlük, garaj gibi yerler eklentidir.
ELBİRLİĞİ MÜLKİYETİ
Birden çok kişinin bir taşınmaz mal üzerinde pay oranları açıkça gösterilmeden malik olmaları demektir (İştirak halinde mülkiyet).
EMLAK BEYAN DEĞERİ
Genel beyan dönemlerinde taşınmaz maliki tarafından belediyelere verilen beyannamelerde belirtilen kayıtlı değerdir.
ERGİNLİK
Reşit olmak. Bir kimsenin 18 yaşını bitirerek, 19 yaşından gün almış olması ile kazandığı hukuki statü.
EVRAK-I MÜSPİTE
Resmi senet, plan, mahkeme kararı gibi tapu sicilindeki kayıtların dayanağını oluşturan resmi belgelerdir.
FBK.
İpoteklerin tescilinde kullanılan “fekki (terkini) bildirilinceye kadar” anlamına gelen kısaltmadır.
FERAGAT & FEK
Feragat, bir haktan vazgeçmektir. Fek ise terkin etmek (kaldırmak) anlamındadır.
FERAİZ
1926 yılından önce ülkemizde uygulanan mecelle isimli kanunun miras hükümleri.
FERAĞ VERME
Malikin, mülkiyet hakkını devretmek amacıyla tapuya gelip resmi senedi imzalayarak başkası adına tescilini istemesi eylemidir.
FİİL EHLİYETİ
Kendi fiiliyle hak edinebilme ve borç altına girebilme yeterliliğidir. Ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak gerekir.
FOTOGRAMETRİK HARİTA
Uçak veya uydu ile çekilen fotoğrafların kıymetlendirilmesi sonucu oluşan, arazinin eğimini gösteren haritalardır.

G – M HARFLERİ

GAİPLİK KARARI
Ölüm tehlikesi içinde kaybolmuş birinin mirasçılarının talebi üzerine mahkemece verilen ve kişiyi ölmüş sayan karardır.
GAYRİMENKUL
Arazi, arsa, bağımsız bölüm gibi bir yerden bir yere taşınamayan, yerinde sabit duran (taşınmaz mal) şeylerdir.
GECEKONDU
İmar ve yapı mevzuatına bağlı kalınmaksızın, sahibinin rızası alınmadan yapılan izinsiz yapı.
GEÇİCİ ŞERH & MUVAKKAT ŞERH
Hak sahibinin hakkını ispat veya eksik belgesini tamamlaması için kendisine süre verilerek yapılan geçici tescildir.
GENELGE
Merkezi idare tarafından yayınlanan genel emirlerdir.
GERÇEK KİŞİ
İnsanlardır.
MUTASSARRIF
Tasarruf eden, kullanan.
MUVAZAA
Gerçek niteliği saklanarak, üçüncü kişileri aldatmak için göstermelik olarak yapılan işlemdir (Örn: Bağışlandığı halde satış gibi gösterilmesi).
MÜCAVİR ALAN
İmar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve sorumluluğu altına verilmiş alanlardır.
MÜDDET
Süre, zaman.
MÜFREZ PARÇA
İfraz sonucu oluşan parça.
MÜLAHAZAT
Düşünceler. İpotekle ilgili ayrıntıların yazıldığı sütunun Osmanlıca adı.
MÜKELLEF MİRASÇI NASBI
Mirasçı tayin edilen kimsenin, mirası bir başkasına nakletmek borcu altına konmasıdır.
MÜKELLEFİYET
Gayrimenkulün aleyhine tesis edilmiş yükümlülüklerin genel adıdır.
MÜLK ARAZİ
Mülkiyeti gerçek ve tüzel kişilere ait arazi demektir.
MÜLKİYET & MÜLKİYET TÜRLERİ
Sahibine hakkın konusu mal üzerinde kullanma, yararlanma, tasarruf yetkileri veren en geniş ayni haktır.

Aslen İktisap: Önceki malikin iradesine dayanmadan mülkiyetin kazanılması (zamanaşımı vb.).
Devren İktisap: Akde dayalı devralarak kazanma (satış, bağış vb.).

MÜLKİYETTEN BAŞKA AYNİ HAKLAR
Malikinden başka üçüncü kişiler yararına kurulabilen haklardır (İrtifak hakları, rehin hakları vb.).
MÜNAKALE
Tapu kütüğünde yapılan terkin ve tescil.
MÜSECCEL
Tescilli, tescil edilmiş olan.
MÜSTAKİL VE DAİMİ HAK
Devri izne tabi olmayan, en az 20 yıl için kurulmuş ve tapuda ayrı bir sayfaya tescil edilmiş irtifak haklarıdır.
MÜSTENİDAT
Dayanak belge. Vekalet yetkisinin dayandığı vekaletname.
MÜŞTEMİLAT
Taşınmazın kullanımını kolaylaştıran ek tesis (Eklenti).
MÜŞTEREK MEDHAL
Havuz, tenis kortu, ısı merkezi gibi taşınmazların ortaklaşa kullanılan yeri. Kütüğe şahıs isimleri değil, yararlanacak parseller yazılır.
MÜŞTEREK (PAYLI) MÜLKİYET
Birden çok kimsenin bir taşınmaz mala hisseli (1/3, 2/5 gibi) olarak sahip olmalarıdır.
MÜTEKABİLİYET
Karşılıklılık ilkesi. Yabancı ülkelerde Türklere yapılan uygulamanın aynısının o ülkenin Türkiye’deki vatandaşlarına yapılmasıdır.
MÜTEMMİM CÜZ
Bütünleyici parça. Asıl eşya yok edilmedikçe ondan ayrılması olanaksız parçadır (Evin kapısı vb.).
MÜTESELSİLEN
Zincirleme olarak ardarda sorumluluk. Alacaklının alacağını borçlulardan dilediğinden isteyebilme hakkı.
MÜTEVELLİ
Bir vakfı yönetmekle görevlendirilen kişi veya kişiler.
MÜZEKKERE
Adli makamlarca idari makamlara yazılan yazı (İhtiyati tedbir müzekkeresi vb.).

N – P HARFLERİ

NEV’İ
Türü, cinsi, vasfı. Hanede taşınmazın vakıfla ilişkisi olup olmadığı yazılır.
NİRENGİ & POLİGON
Ülke jeodezik ağına dayalı olarak arazide tesis edilen ana yer kontrol noktalarıdır. Poligon ise ikinci derecede yer kontrol noktalarıdır.
ORMAN HARİTASI & KADASTROSU
Orman sınırlarının tayin edilerek haritaya bağlanmasıdır. Orman Sınırı (OTS) orman ile olmayan araziler arasındaki sınırdır.
ORTAK YERLER
Kat irtifakı veya mülkiyeti kurulmuş binalarda bağımsız bölümler dışında kalıp, ortaklaşa kullanıma yarayan yerlerdir (Merdiven, çatı vb.).
OTOMASYON
Tapu bilgilerinin bilgisayar ortamına aktarılarak sunulmasıdır.
ÖLÇÜ & ÖLÇÜ KROKİSİ
Kadastro parsellerinin sınırlarının belirlenmesi amacıyla yapılan işlem ve bu detayları gösteren çizimdir.
ÖLÜM KARİNESİ
Ölümüne kesin gözle bakılan bir durumda kaybolan kişinin cesedi bulunamasa bile ölü kaydı düşülmesidir.
ÖLÜME BAĞLI TASARRUF
Hüküm ve sonuç doğurması kişinin ölümüne bağlanmış işlemler (Vasiyetname vb.).
ÖZEL İŞLEM VERGİSİ
Deprem vergisi olarak bilinir. Harç alınan tapu işlemlerinden maktu tutarda alınır.
PAFTA
Arazilerin belli oranda küçültülerek bir altlığa çizilmiş haritasıdır.
PARSEL & PARSELASYON
Sınırları haritalarla belli edilmiş arazi parçasına parsel; imar parselleri oluşturmak amacıyla taşınmazları kamu alanlarına ayırarak bölme işlemine parselasyon denir.
PAY TEMLİKİ
İştirak halinde kayıtlı mallarda bir mirasçının payını diğerine devretmesidir.
PAYLAŞMALI MAL AYRILIĞI
Aile ortak mallarının boşanma halinde eşler arasında eşit paylaşılmasını esas alan mal rejimidir.
PLAN
Belli bir yerin ölçekli kuşbakışı çizimidir.

R – Ş HARFLERİ

RAKABE
Kuru mülkiyet, çıplak mülkiyet.
RED
İstemin mevzuata aykırı olması halinde müdürlükçe işlemin yerine getirilmemesidir.
REHİN HAKKI
Bir borca karşılık bir malın teminat gösterilmesidir.
RE’SEN
Kendiliğinden, herhangi bir talebe gerek olmaksızın demektir.
RESMİ SENET
Mülkiyetin veya ayni hakların devri için tapu memuru tarafından düzenlenip onaylanan sözleşmedir.
RIZA-İ FERAĞ
Malikin kendi rızasıyla gelip taşınmazını devretmek üzere resmi senedi imzalamasıdır.
RÜCU
Geri dönme. (Bağışta rücu şartı veya Devletin zararı kusurlu memurdan rücu ederek istemesi vb.)
SENETSİZ TESPİT
Kadastro yapılırken belgeye dayanmadan sadece muhtar/bilirkişi beyanına göre tespit yapılmasıdır.
SINIR İHTİLAFI & DÜZELTME
Parsel sınırı üzerindeki uyuşmazlığa sınır ihtilafı; hatanın veya biçimsiz şeklin düzeltilmesine sınır düzeltme denir.
SIRA
Derecenin alt bölümüdür. İpotekte derece içinde sıra yer alır.
SİCİL & SİCİL BÖLGESİ
Defter ve kütük anlamına gelir. Her ilçenin idari sınırları bir tapu sicil bölgesidir.
SOYBAĞI
Nesep. Ana-baba ile çocuk arasındaki kan bağı.
ŞAHSİ HAKLAR
Eşya üzerinde sadece hukuki ilişkinin muhatabına karşı ileri sürülebilen haklardır.
ŞERH
Temlik hakkının kısıtlanması veya üçüncü kişileri uyarmak amacıyla tapu kütüğüne yazılan hususlardır (haciz, tedbir vb.).

T – Z HARFLERİ

TABİYET (UYRUK)
Bir devletin vatandaşı olmak.
TABLO MAHZEN DEFTERİ
Kütük, yevmiye ve resmi senet ciltlerinin kaydedildiği başlangıç defteridir.
TABİ SEMERELER
Doğal ürünler (Ağacın meyvesi, tarlanın pamuğu vb.).
TADİL & TASHİH
Tadil değişiklik, tashih ise tapudaki yanlış tescilin düzeltilmesi işlemidir.
TAHSİS
Bir kanun hükmüne dayalı olarak malın şartları taşıyan kişi/kuruluşlara devri işlemidir.
TAKAS & TRAMPA
Para alacaklılarının ödeşmesine takas; malın başka malla değiştirilmesine trampa denir.
TAKBİS
Tapu ve kadastro bilgi sistemi.
TAKRİR
Hak sahibinin resmi senedi “okudum” yazarak imzalamasıdır.
TAKSİM
Taşınmaz malın hissedarlar arasında bölüşülmesidir.
TAKYİT
Mülkiyeti kısıtlayan şerh, beyan ve ipoteklerin genel adıdır.
TANIMA
Evlilik dışı doğmuş çocuğun babası olduğunu kabul etmedir.
TAPU, TAPU PLANI, TAPU SİCİLİ & KÜTÜĞÜ
Arazinin malikini gösteren belgeye Tapu; geometrik çizimine Tapu Haritası/Planı; hakları gösteren sisteme Tapu Sicili ve her deftere Tapu Kütüğü denir.
TAŞINIR & TAŞINMAZ MAL
Özüne zarar vermeden taşınabilen eşyalara taşınır; yerinde sabit duran mallara taşınmaz mal denir.
TAVİZ BEDELİ (VAKIF)
Vakıf malların mülke dönüşümü için ödenmesi gereken bedeldir.
TEBLİGAT
Yazılı bildirim, duyuru.
TEDAVÜL, TEMELLÜK, TEMLİK
Tedavül el değiştirmesi; temellük mülk edinme; temlik mülkiyeti başkasına devretmektir.
TEFRİK & TEVHİT
Bölüşülme ve ayrılmaya tefrik; birleştirmeye tevhit denir.
TEMSİL, TEVKİL, VELİ, VASİ
Yetki verilmesine temsil; vekilin yetkisini başkasına devretmesine tevkil; küçükleri ebeveynin temsiline veli; mahkemece atanan temsilciye vasi denir.
TEMYİZ & TEMYİZ KUDRETİ
Kararın bir üst mahkemede incelenmesine temyiz; insanın normal davranabilme akli dengesine temyiz kudreti denir.
TENFİZ & TENKİS
Yerine getirmeye tenfiz; miras hakkının ihlali sonrası iptal davasına tenkis denir.
TERKİN & TESCİL
Tapu kütüğüne yazıma tescil; kayıtlı bir hakkı kırmızı kalemle çizerek sona erdirmeye terkin denir.
TİCARİ İŞLETME REHNİ
Tacirlerin kredilerine karşılık ticari işletmeyi rehin etmeleridir.
TOPLULAŞTIRMA
Parçalanmış arazilerin ekonomik yarar için bir araya toplanmasıdır.
TÜZEL KİŞİ
Maddi varlığı olmamasına rağmen hukukun kişi saydığı kurum, vakıf ve şirketlerdir.
UYGULAMA İMAR PLANI
Yapı adalarını, yolları ve etapları ayrıntılarıyla gösteren plandır.
VAKIF & VAKIF ŞERHİ
Belirli amaca tahsis edilen mal topluluklarına vakıf denir. İlgisi tapunun nev’i hanesine şerh edilir.
VASİYETNAME
Ölümünden sonra geçerli olmak üzere kişinin mal ve haklarını başkasına bıraktığı tasarruf şeklidir.
VEFAEN FERAĞ
Eski hukukta taşınmaz mal rehini.
VERASET BELGESİ & VERGİ NUMARASI
Mirasçıların kim olduğunu gösteren hasımsız belgeye veraset ilamı; tapuda istenen vergi takibat koduna vergi numarası denir.
YASAL MAL REJİMİ
Eşler arası sözleşme yoksa kanun gereği uygulanan edinilmiş mallara katılma rejimidir.
YENİLEME & YENİ ARAZİ OLUŞUMU
Paftaların güncellenmesine yenileme; dolma veya toprak kaymasıyla oluşan sahipsiz yerlere yeni arazi denir.
YERLEŞİM YERİ (İKAMETGAH)
Sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir.
YETKİ BELGESİ
Tüzel kişilerin gayrimenkul tasarruflarına izinli olduğunu gösterir belgedir.
YEVMİYE
Tapuda yapılan işlemlerin tarih ve sıra numarasına göre kaydedildiği defterdir.
YOLA TERK & YOLDAN İHDAS
Taşınmazın kamu yararına bırakılmasına yola terk; kapanan yolun ayrılarak tescil edilmesine yoldan ihdas denir.
YÖNETİM PLANI
Bina veya sitenin nasıl yönetileceğini düzenleyen belgedir.
ZABIT DEFTERİ
Kadastrosu yapılmamış taşınmazların takip edildiği eski sistem defterdir.
ZAMANAŞIMI (MÜRURU ZAMAN)
Bir hakkın kazanılması veya kaybedilmesi için geçmesi gereken süredir.
ZAYÎ
Bir belgenin (tapu senedi vb.) kaybolması veya yok olmasıdır.
ZİLYETLİK
Bir eşya üzerinde fiili hakimiyet kurma eylemidir (Kullanmak, elinde bulundurmak).
ZİRAİ İPOTEK
Çiftçilerin kredi taleplerine karşılık taşınmazın teminat olarak gösterilmesidir.
ZORUNLU DEPREM SİGORTASI
Mesken nitelikli yerlerin depreme karşı sigortalanmasıdır. Tapu işleminde poliçe ibrazı zorunludur.